GÜNLÜK
GAZETEMİZ
AKSARAY EGEMEN
Bugünkü Sayı
Bugünkü gazete
Bugünkü sayımızı ücretsiz okuyun
E-GAZETEYİ OKU ›
WhatsApp İHBAR HATTI0546 490 32 67
Aksaray
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce
7°
29 Ekim senede bir gün, Cumhuriyet her gün - Sabancı

SÖYLEYEMEDİKLERİMİZ

YAYINLAMA: | GÜNCELLEME:

Ayrılık ayrılık, aman ayrılık
Her dertten olur yaman ayrılık
— Azerbaycan halk türküsü

Bu türküyü kim bilmez. Bir düğünde, bir yol kenarında, bir radyoda…

Ne zaman çalsa herkes bir yerinden tutar, mırıldanır. Türkü bütün dertleri terazinin bir kefesine, ayrılığı öbür kefesine koyuyor ve ayrılık ağır basıyor. Bence haklı da. Çünkü öteki dertlerin çoğu söylenir, paylaşılır, hafifler. Ayrılığın en ağır yanı ise geride söylenmeden kalanlardır. Gidenle kalan arasında yarım kalmış bir cümle, yazılmamış bir mektup, bir türlü sorulamamış bir soru…

Adını koymasak da hepimizin böyle sözleri var: SÖYLEMEDİKLERİMİZ.

Kimimiz onları bir türküye bırakır, kimimiz bir çekmecenin dibine. Bu aralar benim çekmecemi karıştıran da Raif Efendi oldu. O da ömrünü bir ayrılığın içinde geçirmiş, söyleyemediklerini yıllarca bir defterde saklamış biriydi.

Hani şu Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna'sındaki sessiz, silik memur Raif Efendi. Bazı karakterler okunup bitmez; aradan zaman geçer, bir gün kapıyı yeniden çalar.

Raif Efendi de onlardan. Ses çıkarmayan, itiraz etmeyen, oturduğu yerde varlığıyla değil yokluğuyla dikkat çeken biri.

Gündemde de varmış bu aralar; roman sinemaya uyarlanacakmış. Maria Puder rolü için Farah Zeynep Abdullah'la görüşüldüğü konuşuluyor. Haberi okuyunca sevindim, sonra biraz da tedirgin oldum. Raif Efendi'nin suskunluğu kameraya nasıl sığacak, merak ediyorum.

Neyse, film çekilsin, izleriz. Ama benim aklım bugün beyazperdede değil, Raif Efendi'nin masasının çekmecesinde.

Çünkü bana kalırsa Kürk Mantolu Madonna bir aşk romanından çok, söylemediklerimizin romanı. Raif Efendi'nin söylemedikleri, Maria'nın söylemedikleri, hatta okurun kitabı kapattıktan sonra kendine bile söylemedikleri… Film ne anlatırsa anlatsın, bunlar sayfaların arasında saklı kalacak gibi geliyor.

Hatırlayalım.

Anlatıcımız işsiz bir genç. Eski okul arkadaşı Hamdi'nin aracılığıyla Ankara'da bir şirkete giriyor ve odasını Raif Efendi'yle paylaşmaya başlıyor.

Raif Efendi çeviri yapan, alay edilince sesini çıkarmayan, evde de işte de var ile yok arası duran bir adam. Herkes onun hakkındaki hükmünü çoktan vermiş: Sıkıcı, renksiz, sıradan. Sonra bir gün Raif Efendi hastalanıyor.

Hasta yatağındayken genç arkadaşından ceketinin cebindeki anahtarı almasını ve şirketteki masasının üst gözünü açmasını istiyor. Önce bir havlu getirmesini söylüyor, sonra fikrini değiştiriyor: “Orada, gözün içinde ne varsa hepsini getir!” Ertesi akşam anlatıcı, Raif Efendi'nin yıllarca oturduğu iskemleye oturuyor ve çekmeceyi açıyor. İçinde bir insanın ömrünün kırıntıları var: kirli bir havlu, gazete kâğıdına sarılmış bir sabun parçası, bir sefertası gözü, bir çatal ve bir çakı. Hepsini bir kâğıda sarıyor. Tam kalkacakken içinde bir şey kalmış olabileceğini düşünüyor, çekmeceyi yeniden çekiyor ve elini en dibe uzatıyor. Orada bir defter var. Eşyalarla birlikte defteri de getiriyor. Raif Efendi defteri görünce okunmasını istemiyor, sobaya atılmasını söylüyor. Bir ömür boyu kimseye söyleyemediklerini yazdığı defterini, son nefesinde bile kimsenin okumasını istemiyor; söyleyemediklerini ateşe emanet etmeyi seçiyor.

Ama genç ısrar ediyor ve sonunda Raif Efendi razı oluyor:

Önce okuyacak, sonra yakacak.

Defter açılınca o “sıradan” adamın içinden Berlin çıkıyor. Bir sergi salonu, kürk mantolu bir kadının kendi elinden çıkmış portresi ve Maria Puder…

Raif Efendi'nin sessizliği aslında bir perde. Gençliğindeki o büyük sevdanın önüne çekilmiş kalın, ağır bir perde. Dışarıdan bakan yalnızca perdeyi görüyor: Düz, sessiz, sıkıcı. Arkasında ne olduğunu bilmiyor. Bilmek için de pek çabalamıyor açıkçası.

Romanın beni en çok yoran tarafı da burası. Raif ile Maria arasında yaşananların bir kısmı kader, evet. Ama bir kısmı da düpedüz söylenmemiş sözler. Raif Berlin'den ayrılırken “nasılsa yazarız” diye düşünüyor. Oysa ayrılık asıl o gün değil, mektupların kesildiği gün başlıyor. Beklenen ama yazılmayan mektuplar, gururun arkasına saklanan cümleler, “nasılsa anlar” diye yutkunulan kelimeler…

Birinin bir adım atmasıyla değişebilecek bir hikâyenin, iki kişinin de susmasıyla koca bir ömre nasıl yayıldığını izliyoruz. Türkü haklı; ayrılık her dertten yaman. Ama Raif'inki iki kez yaman: Hem gidene hem de söylenemeyene ağlıyor. Sonunu okumayanlar için söylemeyeyim. Söylemediklerimizin listesine bir tane de benden olsun.

Söylemediklerimiz nereye gider, hiç düşündünüz mü?

Bizde çoğu türküye döner. Anadolu'nun yüzlerce yıllık defteri türkülerdir. Gelin giden kızın ardından konuşamayan delikanlı, sılaya dönemeyen gurbetçi, oğlunu askere uğurlayan ana… Hepsi birer ayrılık, hepsi birer söylenmemiş söz. Hiçbiri doğrudan “çok üzgünüm” demiyor. Dağlar duman oluyor, turnalar haber götürüyor. Duyguyu doğanın sırtına yüklüyoruz, kendimiz biraz hafifliyoruz. Raif Efendi'nin siyah defteri de bir türkü aslında. Sadece onu kimseye söyleyemedi, kâğıda mırıldandı.

Bunun bugünkü hâlini hepimiz biliyoruz. Telefonu elimize alıp bir mesaj yazıyoruz. Ekranın üstünde “yazıyor…” beliriyor, karşı taraf bekliyor. Sonra siliyoruz. Bir daha yazıyoruz, bir daha siliyoruz. Sonunda bir gülen yüz gönderip kapatıyoruz.

Kendi adıma söyleyeyim, taslaklar klasörüm Raif Efendi'nin çekmecesinden daha kalabalık olabilir. Annemize bir türlü söyleyemediğimiz teşekkür, yıllardır küs olduğumuz arkadaşa açamadığımız telefon, “sonra konuşuruz” diye ertelediğimiz o konuşma…

SÖYLEMEDİKLERİMİZ bir yerlerde üst üste birikiyor.

Çekmece biraz daha doluyor. Ayrılık da çoğu zaman haber vermeden geliyor; o çekmeceyi açmaya vakit bırakmadan.

Bir de şu var: Biz Raif Efendi'ye acırken onu dışarıdan izleyen ofis arkadaşlarına da biraz benziyoruz. Yanımızdaki sessiz insanın içinde nasıl bir Berlin taşıdığını sormuyoruz. Her sabah aynı durakta otobüs bekleyen, kulaklığından türkü dinleyip uzaklara bakan o amcanın aklından kimin geçtiğini hiç merak etmiyoruz. Sıradan diye etiketleyip geçiyoruz. Oysa kimse sıradan değil; herkesin bir çekmecesi var.

Kitabı henüz okumadıysanız bu kış başucunuza koyun derim. Okuduysanız bir kez daha açın, ama bu sefer Raif ile Maria'nın aşkına değil, söylemediklerine bakarak okuyun. Hangi mektup yazılmadı, hangi cümle yarıda kaldı, hangi bakış bir kelimeye dönüşemedi…

Göreceksiniz, aynı roman bambaşka bir kitaba dönüşecek.

Çekmeceler kendiliğinden boşalmıyor. Biri açıp karıştırmazsa içindekiler olduğu yerde sararıp gidiyor. Raif Efendi defterini yakmamızı istedi. Okumasaydık aynı odayı paylaştığımız o adamı hiç tanımadan uğurlayacaktık. Belki romanın bize bıraktığı soru da budur: Bizim çekmecemizde hangi defter bekliyor ve onu kime okumayı erteliyoruz? Çünkü söz, geç kalsa da söylendiğinde bir yere varıyor. Söylenmeyense sahibi nereye giderse onunla birlikte gidiyor.

Söylense mi yorar insanı, söylenmese mi? Ne söylesek az kalır… Söz sizin, sır sizin.

Ben olsam …………………….

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız