Aksaray'ın Sultanhanı ilçesinde 1. Alaeddin Keykubad döneminde yaptırılan Sultanhanı Kervansarayı, 2014 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındıktan sonra yılda ortalama 600 bin yabancı turisti ağırlıyor.
“SELÇUKLULARIN TAŞ İŞÇİLİĞİ YANSITIYOR’
Yazlık, kışlık, mescit ile ahır bölümlerinden oluşan ve toplam alanı 4866m2’yi bulan Sultanhanı, 1229 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılmıştır.1278 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından genişletilmiştir. Yazlık kısmının geometrik şekillerle süslenmiş muhteşem bir portali vardır.
“800 YILDIR DİMDİK AYAKTA DURUYOR’
Sivri kemerin hemen altında "Elminnetül Lillah" yani "Kudret Allah'ındır" duası yazılıdır. Kervansarayın ilk kitabesinde mukarnaslı dış portal nişini çeviren süs kemerinin iki tarafında altıgen madalyonlar içinde sağda ve solda yer almaktadır. Uzun bir dehlizden geçtikten sonra avluya varılır. Burada arabalara mahsus revak şeklinde yerler, sol tarafında ise kemerli ve yolculara mahsus odalar, salonlar, iki hamam ve ambarlar vardır.
‘UNESCO TARAFINDAN DÜNYA MİRASI YEDEK LİSTESİNDE’
Avlunun ortasında dört kemer üzerine dayanmış bir mescit bulunmaktadır. Bu mescit Selçuklu süsleme sanatını en güzel örneğini sergilemektedir. Yazlık kısmın sonunda, batı duvarında tezyinat bakımından giriş portalından geri kalmayan bir portalı vardır. Bunun da dış portalde olduğu gibi sağında solunda birer niş bulunmaktadır. Kitabe kemer ve nişlerin üzerindedir. Basık kemerli bir kapıdan girilince kışlık kısma geçilir. Üstü tonozla örtülü bu kısmı kare kasetli dört kısa, sekizer ayak dizisi, beş sahana ayırmaktadır. Ortadaki sahan diğerlerinden daha büyük ve geniştir. Tam ortadaki yerin yukarısı pandantiflerle sekiz kenarlı kasnağa oturan bir kubbe ile örtülmüştür. İçeriyi kubbe feneri ile duvarının sağına ve soluna dörder, dip deki duvarda ise, üç olmak üzere yukarılara açılmış mazgal biçiminde iki pencere aydınlatmaktadır. Bunlardan başka ışık ve hava alacak yeri yoktur. Çok sağlam durumda iç portal da kuvvetli rölyefler halinde geometrik yıldız geçmeler ve rozetlerle işlenmiştir. Karatayhan'ın iç portalı bunu örnek alarak aynen tekrarlanmıştır. Bu iki portalın Alaaddin Keykubat zamanında, hol kısımlarıyla birlikte tamamlandığına bir işarettir. Mukarnaslı tromplar üzerine oturan kubbe, süslemeleriyle holdeki sade taş minareyi canlandırır. Kubbenin külahı ise yıkılmıştır.
‘YILDA 600 BİN ZİYARETÇİ’
Anadolu Selçuklu kervansaraylarının en büyüğü ve göz alıcısı olma özelliğine sahip olan yapı, yılda ortalama 600 bin ziyaretçi kabul etmektedir. Moğol saldırısına kadar kale olarak kullanılan ve daha sonra kervansaray örneği teşkil eden Sultanhanı, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1959 ve 1968 yıllarında restore edildikten sonra müze olarak hizmet vermeye başlamıştır. Sultanhanı eşsiz tarihi ve mimari yapısıyla ziyaretçilerini büyülemeye devam etmektedir.
DÜNYANIN HALI RESTORASYON MERKEZİ
Sultanhanı halı restorasyonu ve kervansarayı ile dünyaca ünlüdür. Selçuklulardan kalma dünyanın en büyük kervansarayına sahip olan Sultanhanı, halı restorasyonu ile de “Dünyanın Halı Restorasyon Merkezi” olarak bir marka haline gelmiştir.Halı restorasyonunu marka yapan Sultanhanı, tüm dünyanın tanıdığı ve güvendiği bir merkez olarak günümüzde “Dünyanın Halı Restorasyon Merkezi” olarak tanınmakta. Sultanhanı’nda irili ufaklı 50 civarında küçük ve büyük çaplı halı atölyesinde binlerce usta ve çırak çalışıyor.Öte yandan Sultanhanı Kervansarayı'nda turist yoğunluğu sürerken, orijinalleri İslam Eserleri Müzesi'nde bulunan Selçuklu halıları da yeniden dokunarak tarihi yapı içerisinde sergileniyor. Foto-Haber :Erkan ALTUNTAŞ
