Aksaray'da, Mamasın Baraj Gölü içerisinde yüksek bir kaya kütlesi üzerine kurulu olan 7 bin yıllık yerleşim yeri Güvercinkayası, kazı çalışmalarıyla tarihî sırlarını gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor. Anadolu’daki kale kent modelinin öncüsü olarak bilinen Güvercinkayası’nda, her evin içinde özel olarak inşa edilmiş tahıl siloları ortaya çıkarıldı. İstanbul Üniversitesi Prehistorya Ana Bilim Dalı öğretim üyeliğinden emekli Prof. Dr. Sevil Gülçur öncülüğünde tam 25 yıldır süren kazılarda, yerleşim alanının tarım ve hayvancılığa dayalı bir ekonomiye sahip olduğu, evlerin ise tek odalı ve kiler bölmeli yapılar olduğu belirlendi.
HER EVİN KENDİ SİLO SİSTEMİ VAR
Kazılarda, evlerin arka kısımlarında dar bir şekilde ayrılmış kiler odaları içinde, bal peteğini andıran 8 adet tahıl silosu bulundu. Prof. Dr. Gülçur, "Bu evlerin en ilginç tarafı, her evin yaşam alanından ayrılmış bir kiler odasının olması. Bu odalarda her haneye ait silolar tespit ettik," dedi. Siloların sembolik olarak canlandırmaları, ören yerinde sergileniyor.
GÜVERCİNKAYASI 7 BİN YIL ÖNCE ORMANLIK VE YABAN HAYATLA DOLUYDU
Prof. Dr. Gülçur, bölgenin geçmişte çok daha zengin bir doğal yapıya sahip olduğunu da ifade etti. Kazılarda çıkan kemikler sayesinde bölgenin geyik, at, yaban domuzu, ayı, panter ve aslan gibi birçok yaban hayvanına ev sahipliği yaptığı belirlendi. Gülçur, “Bu bölgenin ormanlık olduğu açık. Bugünse ormansızlaştırma ve yoğun av nedeniyle bozkıra dönüşmüş bir doğayla karşı karşıyayız,” dedi.
KALE KENT YAPISININ İZLERİ
Yaklaşık 4 bin metrekarelik bir alana yayılan Güvercinkayası'nda yapılan arkeolojik kazılarda, tek odalı evlerin aynı zamanda savunmaya dönük bir yerleşim planı içinde olduğu ortaya çıktı. Yerleşimin üst kısmında karşılaşılan taş mimarili sur kalıntıları, köyün aşağı ve yukarı yerleşim olarak ikiye ayrıldığını ve bir savunma stratejisinin var olduğunu gözler önüne serdi. Kazılarda ayrıca neolitik dönemde damdan girilen evlerin artık cümle kapısı ile giriş yapılan yapılarla değiştirildiği ve toplumun tabakalı bir yapıya geçiş sürecinin belgelenmiş olduğu belirtildi.
Yalnızca Bahar ve Yaz Aylarında Ziyaret Edilebiliyor
Mamasın Baraj Gölü içinde yer alan Güvercinkayası, kış aylarında göl sularının yükselmesiyle ada görünümüne bürünüyor. Bu durum, hem tahribat riskini artırıyor hem de alanda yapılan koruma, onarım ve sergileme çalışmalarını kısıtlıyor. Ancak bahar ve yaz aylarında ziyaret edilebilen ören yerinde, bugüne kadar çıkarılan eserler halkın ilgisine sunuluyor. Foto: Haber: Erkan ALTUNTAŞ
